Wirtualna wędrówka: Zejście z Potrójnej przez Jawornicę do Targanic, Polska
Trasa: Potrójna, wierzchołek północny (887 m n.p.m.; 49.780209, 19.367885) – Jawornica (831 m n.p.m.; 49.798286, 19.346536) – Targanice, Nowa Wieś (477 m n.p.m.; 49.790110, 19.329897)
Oznaczenie: żółty szlak, ścieżki oznaczone na mapie
Długość: około 4,8 km
Czas przejścia: około 1:30 h
Suma podejść: 29 m
Suma zejść: 430 m
00:00:19 Potrójna, szczyt północny
00:57:17 Ruiny schronu turystycznego z 1938 r.
00:58:57 Jawornica
01:12:25 Zejście ze szlaku
01:30:12 Potok
01:32:35 Targanice, Nowa Wieś
Jawornica – szczyt o wysokości 831 m n.p.m. w Beskidzie Małym. Znajduje się w bocznym grzbiecie odchodzącym na północny zachód od Potrójnej i opadającym do Doliny Taganiczanki w Targanicach. Południowo zachodnie zbocza opadają do Doliny Targaniczanki a północno wschodnie zbocza opadają do Doliny Bolęcinianki.
Jawornica oraz jej grzbiet zbudowane są z fliszu karpackiego należącego do płaszczowiny śląskiej. Strukturę masywu tworzą naprzemianległe warstwy skał osadowych, które powstały miliony lat temu na dnie dawnego oceanu.
Głównym budulcem najwyższych partii wzniesienia oraz samego wierzchołka są warstwy istebniańskie. Składają się one z twardych, gruboławicowych piaskowców i zlepieńców bogatych w kwarc. Niższe oraz środkowe partie stoków tworzą natomiast warstwy godulskie, reprezentowane przez drobnoziarniste piaskowce szarozielone przeplatane miękkimi łupkami ilastymi.
Obecność odpornych na wietrzenie piaskowców istebniańskich zadziałała jak naturalny pancerz, chroniąc grzbiet Jawornicy przed szybką erozją. Podczas gdy sąsiednie doliny potoków zostały głęboko wcięte w miękkich łupkach, twarde piaskowce utworzyły wybitne, widoczne w terenie wzniesienie.
Nachylenie warstw skalnych oraz stromość stoków sprzyjają tu procesom grawitacyjnym. Na zboczach Jawornicy, zwłaszcza od strony Targanic, występują formy osuwiskowe oraz gliniasto-kamieniste pokrywy zwietrzelinowe. W partiach podszczytowych można również spotkać lokalne rumowiska mniejszych bloków skalnych.
Las porastający Jawornicę i jej zbocza ma charakter typowy dla regla dolnego Beskidów, choć pierwotna puszcza karpacka została tu w przeszłości mocno przekształcona przez gospodarkę człowieka. Dziś struktura leśna masywu jest zróżnicowana i zależy głównie od wystawy stoku oraz wilgotności podłoża.
Najcenniejszym elementem są pozostałości żyznej buczyny karpackiej, która dominuje w wyższych partiach grzbietu oraz na chłodniejszych, północnych i zacienionych stokach. W drzewostanie króluje tam buk zwyczajny, któremu towarzyszy jodła pospolita oraz domieszkowo jawor (szczególnie w wilgotniejszych zagłębieniach terenowych).
Z kolei stoki o wystawie południowej i zachodniej (opadające ku Targanicom) są znacznie cieplejsze i suchsze. Tutaj buczyna naturalnie przechodzi w ciepłolubną buczynę storczykową lub lasy o charakterze grądowym, gdzie bukom towarzyszą dęby szypułkowe oraz lipy.
Na Jawornicy rośnie również modrzew europejski. Choć nie jest on głównym składnikiem tutejszych lasów, występuje w masywie jako cenny gatunek domieszkowy. Pojawienie się modrzewia na zboczach Jawornicy to w dużej mierze efekt dawnej gospodarki leśnej. W XIX i XX wieku leśnicy chętnie sadzili go obok świerków i buków ze względu na szybki wzrost oraz wyjątkowo trwałe, odporne na gnicie drewno. Starsze, strzeliste okazy można dziś wypatrzyć m.in. wzdłuż żółtego szlaku z Targanic. Modrzew świetnie radzi sobie także jako roślina pionierska. Ponieważ kocha słońce, naturalnie obsiewa się na porębach i wiatrołomach, które powstały w wyższych partiach grzbietu po wycięciu uschniętych świerków.
W niższych partiach zboczy oraz w rejonach łatwiej dostępnych dolin naturalny las został w XIX i XX wieku zastąpiony sztucznymi monokulturami świerkowymi. Świerki te, posadzone na nieodpowiednim dla siebie siedlisku, są współcześnie podatne na wiatrołomy i ataki kornika drukarza. W efekcie na zboczach Jawornicy prowadzi się intensywne prace leśne, polegające na przebudowie drzewostanu – wycinaniu schorowanych świerków i ponownym sadzeniu rodzimych buków, jodeł oraz jaworów, co ma przywrócić lasom ich naturalny, odporniejszy charakter.
Szczyt Jawornicy jest całkowicie zalesiony i nie dostarcza żadnych widoków. Stoi na nim metalowy krzyż ufundowany na pamiątkę śmierci 4 narciarzy z andrychowskiego Klubu Sportowego „Beskid”, którzy zginęli tragicznie na Babiej Górze w nocy z 14 na 15 lutego 1935 r.
Tuż obok szczytu znajdował się niegdyś schron turystyczny na Jawornicy, wybudowany przed II wojną światową przez członków Sekcji Narciarskiej Klubu Sportowego „Beskid” w Andrychowie.
Przez szczyt przebiega żółty szlak turystyczny Porąbka – Rzyki.
Film zarejestrowany w dniu 13 grudnia 2025 roku.
