Biskupia Kopa

Biskupia Kopa (cz. Biskupská Kupa) – szczyt o wysokości 890 m n.p.m. w Górach Opawskich, w Sudetach Wschodnich, leżący na granicy Polski i Czech. Wierzchołek znajduje się po czeskiej stronie a w Polsce najwyższy punkt Biskupiej Kopy znajduje się na wysokości 887 m n.p.m.

Biskupia Kopa jest najwyższą kulminacją Masywu Biskupiej Kopy. Masyw Biskupiej Kopy wyróżnia się charakterystycznym kształtem i rzeźbą terenu. Jego fizyczna forma jest bezpośrednim rezultatem specyficznej budowy geologicznej, a zwłaszcza obecności twardych, odpornych na erozję skał osadowych, takich jak szarogłazy. Od strony północnej, z perspektywy Niziny Śląskiej, masyw wyrasta gwałtownie nad otaczający go płaski krajobraz, dominując nad okolicą jako potężna i zwarta formacja górska.

Sama Biskupia Kopa ma kształt regularnego, monumentalnego stożka o łagodnie zaokrąglonym wierzchołku. To właśnie od tej specyficznej formy geomorfologicznej, przypominającej wielką kopę siana, góra zyskała swoją historyczną nazwę. Sylwetka ta jest na tyle regularna i wyrazista, że przy dobrej widoczności można ją bez trudu dostrzec z odległości wielu kilometrów, co od wieków czyniło ten szczyt naturalnym punktem nawigacyjnym dla wędrowców przemierzających niższe partie Śląska.

Ważną cechą rzeźby całego masywu jest wyraźna asymetria jego stoków. Północne zbocza, opadające ku dolinom Złotego Potoku i Bystrego Potoku po stronie polskiej, są wyjątkowo strome, miejscami wręcz urwiste i pocięte głębokimi dolinami o charakterze wąwozów. W przeciwieństwie do nich, stoki południowe i zachodnie po stronie czeskiej opadają znacznie łagodniej w kierunku przełęczy Petrovy boudy oraz doliny u podnóża miasta Zlaté Hory, tworząc łagodniejsze linie krajobrazu.

Masyw nie stanowi jednak pojedynczego, wyizolowanego wzniesienia, lecz przybiera formę wydłużonego wału o przebiegu zbliżonym do równoleżnikowego. Główny, najwyższy szczyt łączy się bezpośrednio wąskim, stosunkowo wyrównanym grzbietem grzbietowym ze Srebrną Kopą poprzez płytkie obniżenie Przełęczy pod Kopą. Ta linia grzbietowa ciągnie się dalej na wschód w stronę Zamkowej Góry, tworząc spójny i ciągły łańcuch wzniesień, wzdłuż którego wytyczono współczesną granicę państwową.

Naturalny, obły kształt zboczy został w wielu miejscach trwale zmodyfikowany przez wielowiekową działalność człowieka. Na stokach masywu wyraźnie odznaczają się głębokie nacięcia dawnych kamieniołomów oraz historycznych wyrobisk górniczych. Najbardziej spektakularnym tego przykładem jest zlokalizowana na zboczu Bukowej Góry Gwarkowa Perć, gdzie w wyniku eksploatacji łupków powstał wąski, stromy wąwóz o pionowych, kilkunastometrowych ścianach skalnych, który w unikalny sposób urozmaica dzisiejszą morfologię tego terenu.

Lasy porastające Masyw Biskupiej Kopy odzwierciedlają burzliwą historię ludzkiej ingerencji, zmagania z siłami natury oraz współczesne, intensywne starania o przywrócenie naturalnej równowagi ekologicznej po obu stronach granicy.

Przez niemal dwa stulecia lasy Biskupiej Kopy kojarzone były głównie z gęstymi, ciemnymi borami świerkowymi. Monokultury te zostały sztucznie wprowadzone przez niemieckich leśników w dziewiętnastym wieku na miejsce dawnych, pierwotnych lasów liściastych i mieszanych, co miało na celu szybkie pozyskanie cennego surowca drzewnego. Świerki, choć rosły szybko, okazały się jednak zupełnie niedostosowane do tutejszych warunków glebowych i klimatycznych regla dolnego. Płytki system korzeniowy tych drzew sprawił, że lasy stały się skrajnie podatne na silne wiatry i huragany, a monokulturowy charakter osłabił ich odporność na ataki szkodników.

Na przełomie dwudziestego i dwudziestego pierwszego wieku, a zwłaszcza w drugiej dekadzie dwutysięcznego roku, doszło do ekologicznej katastrofy, która bezpowrotnie zmieniła oblicze Biskupiej Kopy. Długotrwałe susze, obniżenie poziomu wód gruntowych oraz potężna gradacja kornika drukarza doprowadziły do masowego zamierania świerków. W krótkim czasie niemal cały szczyt oraz wyższe partie stoków zostały całkowicie pozbawione drzew. Krajobraz zielonej dotąd góry zamienił się w ogromne poręby, odsłaniając rozległe panoramy na Nizinę Śląską i czeskie Jesioniki, co dla wielu turystów było głębokim szokiem wizualnym.

Ta ekologiczna klęska stała się jednak impulsem do zapoczątkowania wielkiej i trwającej do dziś przebudowy drzewostanu, prowadzonej wspólnie przez polskich i czeskich leśników. Zamiast podatnego na choroby świerka, na stokach Biskupiej Kopy masowo sadzone są gatunki zgodne z jej naturalnym profilem siedliskowym. Nowe pokolenie lasu tworzą przede wszystkim buki pospolite, jodły, klony jawory oraz dęby bezszypułkowe, z niewielką domieszką modrzewia i świerka. Młode uprawy i młodniki liściaste, które dziś pokrywają zbocza góry, są znacznie odporniejsze na zmiany klimatyczne, silne wiatry oraz szkodniki.

Mimo ogromnych zniszczeń, w głębszych, niżej położonych partiach masywu oraz w ustronnych dolinach potoków zachowały się bezcenne enklawy dawnej przyrody. W Cichej Dolinie, rozciągającej się u podnóża góry wzdłuż Bystrego Potoku, podziwiać można wspaniały, stary las bukowo-jaworowy o charakterze sudeckim, którego runo wiosną pokrywa się kobiercami rzadkich roślin. Imponujący jest również bogaty podszyt i flora runa leśnego całego masywu, gdzie w cieniu odradzających się drzew rosną chronione storczyki, parzydła leśne, lilia złotogłów oraz paprocie, zwiastujące powolny powrót Biskupiej Kopy do jej pierwotnego, dzikiego stanu.

Z wieży widokowej na Biskupiej Kopie roztacza się 360-stopniowa panorama. W kierunku północnym widać płaską Nizinę Śląską, jeziora Nyskie, Otmuchowskie i Paczkowskie. Przy doskonałej przejrzystości powietrza horyzont sięga aż po aglomerację górnośląską. W kierunku południowym i zachodnim rozpościera się morze górskich szczytów. Na pierwszym planie wznosi się czeski Příčný vrch, za którym wyrasta potężny wał Wysokiego Jesionika z wyraźnie widoczną wieżą na najwyższym szczycie – Pradziadzie. Dalej na zachód ciągną się grzbiety Gór Złotych i Masywu Śnieżnika, a przy unikalnych warunkach meteorologicznych na krańcach horyzontu udaje się dostrzec karkonoską Śnieżkę oraz pasmo Beskidów.

Przez szczyt Biskupiej Kopy przebiega znakowany na czerwono Główny Szlak Sudecki im. Mieczysława Orłowicza, znakownay na niebiesko szlak turystyczny Petrovice – Jarnołtówek, granica oraz znakowany na zielono szlak turystyczny Jarnołtówek – Třemešná.

Wędrówki powiązane z obiektem BISKUPIA KOPA: