Pasmo Równicy

Pasmo Równicy – pasmo górskie w środkowej części Beskidu Śląskiego. Ma długość około 18 km i oddziela dolinę Wisły od doliny Leśnicy i Brennicy. Ciągnie się od Przełęczy Salmopolskiej początko w kierunku południowo-zachodnim, ale na Smerekowcu zmienia kierunek na północno-zachodni, na Trzech Kopcach północny, na Świniarce znów na północno-zachodni. Ostatni szczyt pasma, Lipowski Groń, na północ opada stromymi stokami na płaskie tereny w widłach Wisły i Brennicy.

Pasmo Równicy pod względem tektonicznym należy do płaszczowiny śląskiej. Oznacza to, że jego podłoże powstało w wyniku sfałdowania i nasunięcia ku północy potężnych serii skał osadowych, które gromadziły się na dnie dawnego oceanu Tetydy w okresie od kredy po trzeciorzęd.

Zasadniczym budulcem pasma jest flisz karpacki, czyli naprzemianległe warstwy piaskowców, zlepieńców, mułowców oraz łupków ilastych. Kluczową rolę w ukształtowaniu tutejszych szczytów odgrywają tak zwane warstwy godulskie z okresu górnej kredy. W ich skład wchodzą twarde i odporne na wietrzenie piaskowce godulskie o charakterystycznym, szaroniebieskim lub zielonkawym zabarwieniu, wynikającym z obecności minerału glaukonitu. Ze względu na dużą odporność piaskowców na erozję wodną i wietrzenie, to właśnie one formują najwyższe partie pasma.

Uskoki oraz strefy osłabień tektonicznych w obrębie płaszczowiny śląskiej zdecydowały o przebiegu dzisiejszej sieci rzecznej. To wzdłuż nich wyżłobione zostały głębokie doliny rzek Wisły i Brennicy, które precyzyjnie oddzielają Pasmo Równicy od sąsiednich grzbietów, w tym od leżącego po drugiej stronie Wisły Pasma Czantorii.

Specyficzny układ skał – gdzie cięższe i przepuszczalne ławice piaskowca spoczywają na śliskim podłożu plastycznych, nieprzepuszczalnych łupków i iłowców – sprzyja intensywnym procesom rzeźbotwórczym. Z tego powodu na stokach Pasma Równicy bardzo powszechnie występują geologiczne formy osuwiskowe, a w grzbietowych partiach gór można spotkać naturalne odsłonięcia skalne, nisze osuwiskowe oraz wychodnie piaskowcowe powstałe w wyniku wietrzenia.

Lasy porastające Pasmo Równicy charakteryzują się znacznym zróżnicowaniem, wynikającym zarówno z naturalnego układu pięter roślinnych, jak i z intensywnej działalności człowieka w minionych stuleciach. Pod względem geobotanicznym obszar ten leży w piętrze regla dolnego, w którym naturalnym zbiorowiskiem leśnym powinny być żyzne oraz kwaśne buczyny karpackie z znacznym udziałem jodły pospolitej i świerka.

Współczesny wygląd tutejszych lasów został jednak w przeważającej mierze ukształtowany przez gospodarkę leśną prowadzoną od XIX wieku. Na szeroką skalę wprowadzano wówczas monokultury świerkowe, które wyparły dawne, wielogatunkowe puszcze bukowo-jodłowe. W efekcie świerk pospolity stał się dominującym gatunkiem w krajobrazie Pasma Równicy, tworząc gęste, jednolite kompleksy leśne rozciągające się od niższych partii stoków aż po najwyższe szczyty.

Mimo silnej dominacji świerka, na wielu obszarach – zwłaszcza w stromych dolinach potoków oraz na trudniej dostępnych stokach – zachowały się cenne pozostałości lasów liściastych i mieszanych. W składzie tutejszych drzewostanów ważną rolę wciąż odgrywa buk zwyczajny, jodła pospolita oraz jawor, a w niższych położeniach także dąb bezszypułkowy i grab. Siedliska te wyróżniają się znacznie bogatszym runem leśnym oraz większą odpornością na niekorzystne czynniki zewnętrzne.

Szczyty pasma: Jawierzny (Jaworzyna), Smrekowiec, Gościejów, Trzy Kopce Wiślańskie, Zakrzosek, Świniarka, Orłowa, Beskidek, Równica, Lipowski Groń.

Przez Pasmo równicy przebiega wiele znakowanych szlaków turystycznych. Funkcjonują tu schroniska: Schronisko PTTK na Równicy, „Chata na Orłowej” i prywatne schronisko Telesforówka na Trzech Kopcach.

Wędrówki powiązane z obiektem PASMO RÓWNICY: