Pasmo Stożka i Czantorii
Pasmo Stożka i Czantorii – pasmo górskie w zachodniej części Beskidu Śląskiego. Przebiega południkowo pomiędzy dolinami Olzy i Wisły, stanowi więc granicę zlewisk Wisły i Odry. Pasmo tworzy ciąg wybitnych wzniesień rozdzielonych stosunkowo płytkimi przełęczami. Najwyższe szczyty: Czantoria Wielka (995 m), Kiczory (990 m) i Stożek Wielki (979 m), Krkavice (977 m), Cieślar (921 m), Soszów Wielki (886 m), Mała Czantoria (866 m), Stożek Mały (837 m), Soszów Mały (763 m).
Pasmo Stożka i Czantorii charakteryzuje się klasyczną budową fliszową, typową dla całych Karpat Zewnętrznych. Pod względem tektonicznym wzniesienia te należą do płaszczowiny śląskiej – potężnej struktury skalnej, która podczas orogenezy alpejskiej została oderwana od podłoża, sfałdowana i nasunięta w kierunku północnym.
Głównym budulcem pasma są naprzemianległe osady dawnego basenu morskiego: piaskowce, zlepieńce i łupki ilaste. W północnej części (wokół Wielkiej Czantorii i Soszowa) dominują twarde warstwy godulskie o spoiwie krzemionkowym, natomiast na południu (od Cieślara po Stożek i Kiczory) królują gruboziarniste piaskowce i zlepieńce warstw istebniańskich, które ze względu na swoją odporność tworzą najwyższe kulminacje grzbietu.
Cykliczność osadów fliszowych decyduje o współczesnej rzeźbie terenu oraz procesach geologicznych w tym rejonie. Na szczycie Kiczor, w wyniku selektywnego wietrzenia miększych skał, odsłoniły się widowiskowe ostańce skalne z piaskowca istebniańskiego. Ponadto podatność łupków na poślizg sprawia, że strome zbocza pasma są miejscem częstych procesów osuwiskowych, które prowadzą do powstawania jaskiń szczelinowych.
Pasmo porastają niemal w całości lasy należące do piętra regla dolnego. Choć pierwotny charakter tutejszej przyrody uległ na przestrzeni wieków znacznym zmianom, grzbiet ten wciąż kryje cenne bogactwo florystyczne, urozmaicone malowniczymi polanami grzbietowymi, które stanowią ważną ostoję dla wielu rzadkich gatunków roślin.
Naturalnym i najcenniejszym elementem szaty roślinnej są lasy liściaste i mieszane, reprezentowane przede wszystkim przez żyzną buczynę karpacką. W drzewostanie dominują tu okazałe buki i jodły z domieszką jaworów, a pod ich okapem, w bogatym runie leśnym, wiosną masowo rozwijają się typowo górskie rośliny, takie jak żywiec dziewięciolistny, żywiec cebulkowy oraz pachnąca marzanka wonna.
Znaczną część zboczy pokrywają jednak sztucznie wprowadzone w XIX wieku monokultury świerkowe, które zastąpiły dawne puszcze. Ze względu na niską odporność tych jednowiekowych lasów na susze, silne wiatry oraz gradacje kornika, leśnicy prowadzą obecnie ich intensywną przebudowę, sukcesywnie przywracając drzewostanom ich naturalny, mieszany charakter.
Wyjątkowy walor przyrodniczy mają również trawiaste polany grzbietowe, będące pozostałością dawnej gospodarki pasterskiej. Są one siedliskiem bogatych gatunkowo łąk, na których latem obficie kwitną m.in. dzwonki, dziurawce oraz chronione storczykowate, otoczone gęstymi zaroślami borówki czernicy.
Wędrówki powiązane z obiektem PASMO STOŻKA I CZANTORII:
