Region: Góry Opawskie

Góry Opawskie (cz. Zlatohorská vrchovina) – pasmo górskie w Sudetach Wschodnich, na terenie Czech i Polski. W Polsce Góry Opawskie od północy sąsiadują z Przedgórzem Paczkowskim, w Czechach sąsiadują od zachodu z Przedgórzem Paczkowskim (cz. Žulovská pahorkatina) i Górami Złotymi (cz. Rychlebské hory), od południowego zachodu z Wysokim Jesionikiem (cz. Hrubý Jeseník) i od południa z Niskim Jesionikiem (cz. Nízký Jeseník). Najwyższym szczytem jest Příčný vrch o wysokości 975 m n.p.m. położony na terenie Czech. W polskiej części Gór Opawskich najwyższym szczytem jest Biskupia Kopa, której wierzcholek znajduje się po czeskiej stronie na wysokości 890 m n.p.m. a po polskiej stronie najwyższy punkt Biskupiej Kopy znajduje się na wysokości 887 m n.p.m.

Góry Opawskie oraz ich czeska część, Příčný vrch i pasmo Zlatohorská vrchovina, to unikalny, transgraniczny obszar o fascynującej budowie geologicznej. Region ten należy do strefy morawsko-śląskiej orogenu hercyńskiego, a jego podłoże tworzą głównie paleozoiczne skały osadowe i metamorficzne. W zachodniej części pasma dominują starsze, silnie zmetamorfizowane formacje dewońskie, takie jak błyszczące łupki fyllitowe oraz odporne na wietrzenie kwarcyty, budujące m.in. Górę Parkową. Z kolei wschodnią i wyższą część, z masywem Biskupiej Kopy na czele, tworzy młodsze piętro dolnokarbońskie z charakterystycznym fliszem morawsko-śląskim, składającym się z naprzemiennych warstw twardych szarogłazów, mułowców i łupków ilastych.

Ostateczny kształt rzeźbie terenu nadała orogeneza hercyńska, która pofałdowała i popękała te osady, a stopień ich przeobrażenia systematycznie maleje w kierunku wschodnim. Specyficzne procesy hydrotermalne doprowadziły do powstania bogatych żył kwarcowych i złóż polimetalicznych, co zapoczątkowało trwającą od średniowiecza historię górnictwa złota, której monumentalne ślady w postaci korytarzy i zapadlisk są widoczne zwłaszcza po stronie czeskiej. W czwartorzędzie krajobraz został ostatecznie zmodyfikowany przez lądolód skandynawski, który pozostawił po sobie gliny zwałowe, głazy narzutowe oraz grube pokrywy lessowe u podnóża gór.

Współczesna szata roślinna tego zalesionego w ponad trzech czwartych pasma ściśle nawiązuje do ukształtowania podłoża, tworząc bogaty ekosystem na styku flory sudeckiej i karpackiej. Choć w przeszłości naturalne lasy liściaste w dużej mierze zastąpiono podatnymi na kornika monokulturami świerkowymi, wciąż zachowały się tu cenne enklawy pierwotnej przyrody. Po stronie polskiej najcenniejsze fragmenty starodrzewu bukowego, podgórskich łęgów oraz lasów mieszanych chronią rezerwaty takie jak Las Bukowy czy Cicha Dolina. Bogate runo tych lasów obfituje w gatunki górskie i chronione, wśród których wiosną masowo zakwita czosnek niedźwiedzi, a na wilgotnych stanowiskach rosną liczne storczyki, lilie złotogłów oraz wawrzynki wilczełyko.

Czeska część pasma ma charakter bardziej górski, z lepiej zachowanymi borami świerkowo-jodłowymi objętymi ochroną w ramach Obszaru Chronionego Krajobrazu Jesioniki. Bezsprzecznie największym i najbardziej unikalnym skarbem botanicznym całego pogranicza jest czeski Narodowy Rezerwat Przyrody Rejvíz. To liczące siedem tysięcy lat torfowisko mszarne porasta reliktowy bór bagienny z sosną błotną. Wilgotne, kwaśne podłoże tego rezerwatu stanowi idealne siedlisko dla rzadkich roślin torfowiskowych, w tym owadożernej rosiczki okrągłolistnej, wełnianki, żurawiny błotnej oraz grubych kobierców mchów torfowców, co czyni ten region jednym z najważniejszych sanktuariów przyrodniczych w Europie Środkowej.

Wędrówki po Górach Opawskich: