Region: Wyżyna Olkuska

Wyżyna Olkuska – wyżyna w południowej Polsce będąca częścią Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej. Od północy sąsiaduje z Wyżyną Częstochowską, od wschodu z Wyżyną Miechowską, od południa z Pomostem Krakowskim i Rowem Krzeszowickim a od zachodu z Pagórami Jaworznickimi i Kotliną Siewierza. Dzieli się na 3 mikroregiony: Wzgórza Rabsztyńskie, Płaskowyż Sułoszowski i Wyżynę Ojcowską. Zajmuje obszar około 820 km².

Wysokość wyżyny zawiera się w przedziale 250–513 m n.p.m. Najwyższym wzniesieniem jest ostaniec o nazwie Skałka (Grodzisko) o wysokości 513 m n.p.m. na terenie Jerzmanowic, ponad górną częścią Doliny Będkowskiej.

Wyżyna zbudowana jest z wapieni jurajskich ze znacznie rozwiniętymi zjawiskami krasowymi. Powierzchnia jest lekko falista i pokryta znaczną warstwą lessów z licznymi ostańcami szczególnie w północnej części. Z form krasowych występują na niej liczne jaskinie i schroniska, a także mogoty, wywierzyska, doliny krasowe – wąwozy i jary, których dnem płyną potoki, a wejścia do nich stanowią szczególnie ukształtowane bramy np. Brama Bolechowicka. Najbardziej znaną jest Dolina Prądnika na terenie Ojcowskiego Parku Narodowego. Krasowość Wyżyny Olkuskiej objawia się także brakiem wód powierzchniowych i zaleganiem wód w podziemnych szczelinach skał, co w szczególnym nasileniu występuje na Płaskowyżu Sułoszowskim.

Na Wzgórzach Rabsztyńskich kuesta jest pofragmentowana, suche doliny rozcinają płaskowyż, wskutek czego wyodrębniają się wzgórza. Płaskowyż Sułoszowski jest falisty, o nachyleniu stoków nie przekraczającym 9%, a na wierzchowinach 2%. Podłoże wapienne pokryte jest tutaj lessem o miąższości do 10 m.

Południowa część Wyżyny Olkuskiej pocięta jest przez doliny potoków na dolinki o przebiegu południkowym, stromych zboczach z licznymi wapiennymi ostańcami. Dolina Prądnika znajduje się po północnej stronie drogi Kraków-Olkusz, pozostałe doliny po południowej stronie tej drogi.

W zbiorowiskach leśnych wyżyny występują głównie grądy, mieszane bory sosnowo-dębowe z domieszką jodły lub buka, świetliste dąbrowy. Do rzadkich i cennych przyrodniczo zespołów należą typowe dla gór: buczyna karpacka z domieszką jodły, kwaśna buczyna sudecka, jaworzyna górska oraz ciepłolubna buczyna storczykowa porastająca skaliste, wapienne, silnie nasłonecznione zbocza. W zabagnionych dolinach rzek występują niewielkie fragmenty łęgów.

Poza obszarami leśnymi występują tu charakterystyczne dla całej Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej murawy kserotermiczne porastające strome, skaliste i suche zbocza. Rosną w nich rzadkie gatunki roślin ciepłolubnych. Na rozległych piaskach Pustyni Błędowskiej występuje roślinność pustynna.

Na najcenniejszych przyrodniczo obszarach Doliny Prądnika w 1956 r. utworzono Ojcowski Park Narodowy. Rosną w nim lasy liściaste z grabami, dębami i lipami. Występują tu również reliktowe lasy górskie (las jaworowy – Ojców i buczyna karpacka), w dolinach potoków występują pozostałości łęgów i łąki a na skałach murawy naskalne.

Na obszarze wyżyny utworzono Park Krajobrazowy Dolinki Krakowskie, który obejmuje Wąwóz Podskalański, Dolinę Kluczwody, Dolinę Bolechowicką, Dolinę Kobylańską, Dolinę Będkowską, Dolinę Szklarki, Dolinę Racławki, Dolinę Eliaszówki, Dolinę Czernki, Dolinę Miękini i Dolinę Kamienic.

Wędrówki po Wyżynie Olkuskiej:

Jura Krakowsko-Częstochowska - Rezerwat Pazurek
Wideo

Rezerwat Pazurek

Spacer po Rezerwacie Pazurek na Jurze Krakowsko-Częstochowskiej. Z parkingu przy drodze wojewódzkiej nr 783 podchodzimy do rezerwatu szlakiem spacerowym niebieskim. Następnie szlakiem spacerowym czerwonym prowadzącym przez różnorodne obszary leśne obchodzimy dookoła rezerwat. W jego...

Zobacz więcej
Jura Krakowsko-Częstochowska - Rezerwat Przyrody Góra Stołowa
Wideo

Rezerwat Góra Stołowa

Wędrówka po Jurze Krakowsko-Częstochowskiej do miejscowości Jaroszowiec. Niebieska ścieżka edukacyjna prowadzi przez Rezerwat Góra Stołowa. Na początku wędrówki podchodzimy przez nieczynny stok narciarski na widokową Skałę Maniakówkę. Dalej wędrując przez bukowy las odwiedzamy Jaskinię...

Zobacz więcej
Jura Krakowsko-Częstochowska - Ojców
Wideo

Ojców

Wędrówkę po Ojcowskim Parku Narodowym i biegnącej przez całą jego długość malowniczej Dolinie Prądnika rozpoczynamy ze skrzyżowania szlaków w Prądniku Czajowskim. Okolica przyciąga turystów przede wszystkim niepowtarzalnymi walorami przyrodniczo-krajobrazowymi. Następnie mijamy rzekę...

Zobacz więcej
Jura Krakowsko-Częstochowska - Góra Okopy
Wideo

Góra Okopy

Jesienna wędrówka po Ojcowskim Parku Narodowym. Z parkingu w Ojcowie wyruszamy zielonym szlakiem wzdłuż Doliny Prądnika. Po kilkunastu minutach marszu po asfalcie wchodzimy na Skałę Krukowskiego a następnie kolejne skały przy szlaku. Ze szczytów tych skał podziwiamy fantastyczne widoki na...

Zobacz więcej
Dolina Sztoły
Wideo

Dolina Sztoły

Spacer po malowniczej Dolinie Sztoły. Wędrówkę zaczynamy przy zbiorniku wodnym „Leśny Dwór” kierując się na wschód. Czerwonym szlakiem edukacyjnym dochodzimy w pobliże źródeł Sztoły, gdzie rzeka o krystalicznie czystej wodzie tworzy piękne meandry. Wracamy do punktu wyjścia drugą stroną...

Zobacz więcej
Wąwóz Zbrza
Wideo

Wąwóz Zbrza

Wędrówka po Dolinkach Krakowskich. Najpierw idziemy żółtym szlakiem przez malowniczą Dolinę Racławki a następnie wchodzimy na ścieżkę edukacyjna czerwoną o tematyce geologicznej. Na zachodnim zboczu góry Zamczysko odwiedzamy Łom Hrabski - niewielki, nieczynny kamieniołom. Następnie...

Zobacz więcej
Dolina Racławki
Wideo

Dolina Racławki

Spacer po malowniczej Dolinie Racławki. Z parkingu w Dubiu wędrujemy wzdłuż Potoku Racławka najpierw zielonym a następnie żółtym szlakiem turystycznym. Wędrówkę kończymy przy Źródle Bażana.

Zobacz więcej
Diabla Góra
Wideo

Diabla Góra

Spacer po obrzeżach Jury Krakowsko-Częstochowskiej w miejscowości Bukowno. Szlak Diablej Góry prowadzi po rekultywowanych terenach dawnej kopalni piasku. Okrężny szlak łączy malowniczą Dolinę Sztoły oraz wzgórza Diabla Góra i Góra Stoskowa. Wzgórza porasta 250-letni bukowy las a pod...

Zobacz więcej
Zamek Pieskowa Skała
Wideo

Zamek Pieskowa Skała

Wędrówka po Jurze Krakowsko-Częstochowskiej Szlakiem Orlich Gniazd. Trasa zaczyna się na skrzyżowaniu szlaków w Herniakówce. Wędrujemy lasem przez Ojcowski Park Narodowy na Zamek w Pieskowej Skale. Uroku wędrówce dodaje tajemnicza mgła.

Zobacz więcej
Maczuga Herkulesa
Wideo

Maczuga Herkulesa

Wędrówka po Jurze Krakowsko-Częstochowskiej. Ruszamy z parkingu w Pieskowej Skale, następnie podchodzimy pod Maczugę Herkulesa a potem odwiedzamy Zamek w Pieskowej Skale. Z zamku wędrujemy czarnym szlakiem po okolicznych lasach do skrzyżowania szlaków w Herianówce.

Zobacz więcej